Op zoek naar de G-spot
Auteur: Bruno Iserbyt
Foto: © Ray in Manila
Toen ik 15 jaar geleden als beleggingsadviseur ESG-fondsen aan de man bracht, kreeg ik vaak de vraag waarom Tesla niet in de fondsen was opgenomen. Op dat moment waren de Amerikanen de enige die elektrische wagens aan de man brachten. Het probleem: de G van Governance. Of in dit specifieke geval misschien ook de E van Elon. (Elon is trouwens ook de reden waarom we bij Duurzaam Beleggen Academy geen SpaceX-fan zijn).
Governance, zeg maar deugdelijk bestuur, is meestal het vergeten kleine broertje van de ESG-drieling. Hoe een bedrijf bestuurd wordt, is bezwaarlijk een sexy onderwerp te noemen. Maar het speelt wel een belangrijke rol. Governance zou wel eens de toekomst van de oudste bank ter wereld kunnen bepalen.
Herinnert u zich Banca Monte dei Paschi, zowat 15 jaar geleden één van de prijsbekers op de Belgische spaarmarkt. De bank die al bestond voor Columbus Amerika ontdekte, moest in 2018 noodgedwongen haar Belgische filiaal verkopen. En sinds kort zit de bank opnieuw in het oog van de storm.
Banca Monte dei Paschi di Siena (BMPS) is opgericht in 1472. De bankinstelling overleefde gedurende vijfhonderdvierenvijftig jaar 56 pausen, talloze oorlogen, de eenmaking van Italië en vier wereldtitels voetbal voor de Squadra Azzurra. Haar Belgische tak ontstond in 1947, toen tienduizenden Italiaanse mijnwerkers naar de Belgische steenkoolbekkens trokken en hun loon veilig naar hun families thuis wilden sturen. Geen enkele Belgische bank was daarop ingesteld, dus sprong Banco di Roma in dat gat. Decennialang waren zij de financiële brug tussen België en Italië, tot BMPS de bank in 1992 overnam en herdoopte tot Banca Monte Paschi Belgio.
Tot 1999 was moederhuis BMPS een publieke instelling zonder aandeelhoudersdruk, beschermd door de Fondazione Monte dei Paschi di Siena, een liefdadigheidsstichting die als hoofdaandeelhouder de zaak stabiel hield. Met de beursgang dat jaar versnipperde het aandeelhouderschap en verloor de Fondazione haar greep. Wat volgde was een ongebreidelde expansiedrift: honderden nieuwe kantoren, regionale overnames, en in 2007 de veel te duur betaalde aankoop van Banca Antonveneta. Tot de financiële crisis losbarstte.
Om de verliezen te verdoezelen, sloot het management geheime derivatencontracten af. Het schandaal dat eind 2012 aan het licht kwam, leidde uiteindelijk tot de veroordeling van dertien bankbestuurders. De Italiaanse staat moest de bank tot twee keer toe redden, een de facto nationalisering. Een van de voorwaarden die Europa aan die redding koppelde: afstoten van niet-kernactiviteiten. Zo verdween Banca Monte Paschi Belgio voorgoed. In 2018 werd ze verkocht aan Warburg Pincus en herdoopt tot Aion, tot op heden nog steeds actief in België als online spaarbank.
Zoals Warren Buffet ooit zei: “To win, you must first survive”. Wie duurzaam wil zijn, moet ook gewoon blijven bestaan, anders is je impact nul.
Sinds enkele weken is Monte dei Paschi weer in het nieuws. Intesa Sanpaolo bracht een vrijwillig openbaar bod uit op alle aandelen van BMPS. Concurrent Banco BPM gooide eerst roet in het eten met een fusievoorstel, maar trok zich later terug onder druk van hoofdaandeelhouder Crédit Agricole. MPS koos uiteindelijk niet voor die fusie, maar sloeg zelf terug en deed een bod op zowel Banco BPM als vermogensbeheerder Banca Generali, om zo een overname door Intesa af te weren. CEO Luigi Lovaglio noemt dit een verdedigingsstrategie.
De ironie zal u niet ontgaan zijn. Zonder Fondazione doet MPS vandaag exact wat haar in 2007 bijna fataal werd: expanderen via grote, snelle overnames, gedreven door de druk om niet zelf opgeslokt te worden. Het is misschien wel het scherpste bewijs van de these uit dit hele verhaal: zodra de structuur die voorzichtigheid afdwingt verdwijnt, blijft alleen de wil van het management over om zichzelf in toom te houden. En dat is, zoals de geschiedenis van deze bank leert, een dunne koord om op te lopen.
Zoals Warren Buffet ooit zei: “To win, you must first survive”. De manier waarop je je bedrijf bestuurt, speelt daarbij een cruciale rol. Wie duurzaam wil zijn, moet ook gewoon blijven bestaan, anders is je impact nul. Wie dus plezier wil beleven aan zijn of haar duurzame portefeuille, gaat best op zoek naar de G-spot.
