De Green deal en de Europese agenda voor duurzame financiering
De Europese Commissie lanceerde in 2020 de European Green Deal, een verzameling maatregelen met de overkoepelende ambitie om de Europese economie klimaatneutraal te maken tegen 2050.
Daar is veel geld voor nodig. De schatting is dat het jaarlijks 180 miljard euro investeringen vraagt om deze transitie te realiseren. Dat geld moet voor een derde uit publieke middelen komen en voor twee derden uit de private sector. Voor elke euro publiek geld, denkt Europa met andere woorden twee euro privégeld extra te kunnen mobiliseren bij beleggers en investeerders.
Om kapitaal uit de private sector te mobiliseren kwam de Commissie al in 2018 met een Action Plan on Sustainable Finance. Op basis van het onderzoek van een expertengroep zijn toen tien actiepunten opgesteld.
Meer weten: De tien acties van het Europese actieplan voor duurzame financiering
Actie 1: Een EU-classificatiesysteem voor duurzame activiteiten opzetten
Actie 2: Normen en labels voor groene financiële producten creëren
Actie 3: Investeringen in duurzame projecten bevorderen
Actie 4: Duurzaamheid integreren in financieel advies
Actie 5: Duurzaamheidsbenchmarks ontwikkelen
Actie 6: Duurzaamheid beter integreren in kredietbeoordelingen en marktonderzoek
Actie 7: De verplichtingen van institutionele beleggers en vermogensbeheerders verduidelijken
Actie 8: Duurzaamheid in de prudentiële vereisten opnemen
Actie 9: Openbaarmaking inzake duurzaamheid en boekhoudkundige regelgeving versterken
Actie 10: Duurzame corporate governance bevorderen en kortetermijndenken op de kapitaalmarkten verminderen
Het voornaamste actiepunt is ongetwijfeld de opstelling van de zogenaamde taxonomie, een classificatiesysteem om uit te maken wat duurzame economische activiteiten zijn. Europa heeft met andere woorden een lijst opgesteld met wat duurzaam is en wat niet.
Die lijst is voer voor discussie – denk maar aan kernenergie – maar tegelijk een belangrijke houvast voor overheden, bedrijven, organisaties allerhande en beleggers groot en klein. Want hoe kan je groene investeringen doen als je niet weet wat groene activiteiten zijn?
Verder voorziet het actieplan nog een standaard voor groene obligaties, de integratie van duurzaamheidscriteria in financieel advies, ratings en research, verplichtingen voor vermogensbeheerders, de integratie van duurzaamheid in de rapportering door bedrijven, een ecolabel voor beleggingen en nieuwe benchmarks.
Meer weten: De voornaamste Europese actiepunten voor duurzame financiering
Taxonomie
De voornaamste bouwsteen van het Europese Actieplan is de taxonomie. Concreet gaat het om een lijst van economische activiteiten binnen verschillende sectoren die bijdragen aan het behalen van de milieudoelstellingen of er geen afbreuk aan doen.
Die lijst is al gepubliceerd en trad in werking vanaf 2022. Het gaat dus niet om bedrijven of sectoren, wel om activiteiten. De taxonomie is zo een uiterst technische aangelegenheid. Een concreet voorbeeld is dat enkel de productie van staal dat met een maximale hoeveelheid uitstoot is vervaardigd duurzaam wordt beschouwd.
Het belang van die taxonomie kan niet genoeg benadrukt worden. Je kan dit best zien als het fundament waarop de rest van duurzame geldhuis gebouwd zal worden. Zo zal elk bedrijf moeten aangeven hoeveel procent van zijn activiteit in lijn is met de taxonomie. En elk beleggingsfonds of financieel product zal zo op zijn beurt zo kunnen aangeven hoe duurzaam het is.
Rapportering en transparantie
Een tweede heel belangrijk luik voor een belegger is de zogenaamde Sustainable Finance Disclosure Regulation, een wettelijk kader rond transparantie en standaardisatie. Die regels moeten het voor beleggers mogelijk maken om goed geïnformeerde duurzame beslissingen te nemen.
Voor bedrijven komen er met de ESRS standaarden om te rapporteren over duurzaamheid, net zoals er ook boekhoudstandaarden bestaan. Op die manier zullen bedrijven – in eerste instantie die met meer dan 500 werknemers – verplicht zijn om niet alleen te rapporteren over hun financiële prestaties maar ook over hun prestaties op het vlak van milieu, sociaal beleid en goed bestuur.
Die standaardisering zal ervoor zorgen dat bedrijven ook moeten communiceren over onderwerpen waar ze niet graag openheid over geven en niet alleen thema’s aan bod laten komen in hun duurzaamheidsverslaggeving waar ze graag mee uitpakken.
Voorts zullen ook financiële spelers zoals fondsenhuizen veel informatie verplicht moeten delen. Ze zullen ten eerste moeten inschatten wat de mogelijk impact is van risico’s zoals klimaatsverandering op het rendement en wat de duurzaamheidsrisico’s zijn voor de bedrijven in portefeuille. Ten tweede moeten ze ook openbaar maken hoe ze rekening houden met de negatieve impact van hun beleggingen op bijvoorbeeld het klimaat en welke rol die afweging speelt in hun investeringsbeslissingen.
Beleggersprofiel
Nog belangrijk aan de Europese agenda is een herziening van MiFid II. Dat zijn de regels die Europa in de nasleep van de financiële crisis heeft opgesteld om de belegger beter te beschermen. Het meest concrete gevolg voor een belegger was dat hij zich voortaan een beleggersprofiel moest aanmeten, dat mee bepaalt welke beleggingsproducten voor hem geschikt zijn.
Dat profiel is vandaag gebouwd op drie klassieke elementen: je risicoappetijt, je kennis over financiële producten en je vermogen. Nu komt daar nog een vierde element bij: je verwachtingen op het vlak van duurzaamheid. Dat zal invloed hebben op het type producten dat je aangeboden krijgt.
Sinds 2 augustus 2022 moet een bankier verplicht in gesprek gaan met zijn klant. Hij moet ten eerste vragen of je duurzaam wilt beleggen. En tweede zal hij een aantal vragen stellen om je duurzame voorkeuren te achterhalen. Om je voor te bereiden op dit gesprek hebben we een aantal blogpost geschreven.
Ecolabel en benchmarks
Europa werkt aan een ecolabel voor beleggingsproducten, zoals dat ook voor bijvoorbeeld huishoudtoestellen bestaat. Dit label zit nog in de ontwerpfase. Wat het label precies zal onderzoeken en wat je moet doen om het te krijgen is dus nog koffiedik kijken.
Europa komt ook met eigen klimaatbenchmarks en regels waar alle benchmarks moeten aan voldoen. Een benchmarkt is eigenlijk een korf van activa, bijvoorbeeld aandelen of obligaties. Denk aan de Amerikaanse S&P500 of de Bel20 is eigen land.
Die benchmarks zijn ontzettend belangrijk voor een belegger, omdat ze dienen als graadmeter om prestaties van beleggingen aan af te wegen, om eigen selecties uit te maken of om letterlijk te kopiëren in passieve fondsen.
Een voorbeeld van een Europese benchmarkt die ervoor zorgt dat je belegt in lijn met het Klimaatakkoord staat beschreven in deze blog.
De realisatie van de actiepunten uit het Action Plan on Sustainable Finance gebeurt aan verschillende snelheden. Sommige punten zijn al in concrete regelgeving gegoten en worden volop uitgerold, andere zitten nog in een concept- of consultatiefase.
Alles samen zal het Europese Actieplan de financiële wereld ingrijpend veranderen, zowel voor institutionele investeerders als kleine beleggers.